Nazwa ulicy Więziennej, zlokalizowanej na terenie Starego Miasta, nie jest przypadkowa. Nawiązuje do jednego z najstarszych obiektów użyteczności publicznej we Wrocławiu, który przetrwał do dziś – więzienia miejskiego.
Rolę więzienia w dawnym Wrocławiu pełniły początkowo lochy wieży ratusza, jednak z czasem miejsca dla skazanych zaczęło brakować. W związku z tym, w drugiej połowie XIV wieku rozpoczęto budowę więzienia miejskiego, w którym swoje kary odbywali wszyscy przestępcy poza osobami wysoko urodzonymi – one nadal odsiadywały wyroki w lochach ratusza.
Obiekt powstawał etapami, na samym początku wybudowano ceglaną wieżę na planie kwadratu, w której znajdowały się pomieszczenia dla więźniów i straży. Potrzeby miasta w tym obszarze zaczęły jednak szybko rosnąć, dlatego też od początku XVI wieku budynek był stopniowo rozbudowywany, tworząc zamknięty czworobok z dziedzińcem wewnątrz. Więzienie swój obecny kształt uzyskało w latach 80. XVII wieku.
Dawne główne sale więzienne zlokalizowane były w piwnicach skrzydła północnego. Swoje wyroki odsiadywały tam osoby niskiego stanu oraz wyjątkowo groźni przestępcy. W podziemiach części wschodniej przeprowadzano przesłuchania, którym często towarzyszyły tortury. W 1733 roku na terenie obiektu mogło przebywać jednocześnie nawet stu więźniów. Jedna z miejskich legend mówi, że w więzieniu swoją roczną karę odbywał nawet Wit Stwosz, oskarżony o podrobienie weksla.
Obiekt przestał pełnić funkcję więzienia na przełomie XVIII i XIX wieku, wtedy też przebudowano jego wnętrze, a na jego terenie zaczęły działać instytucje filantropijne oraz lombard. Obecnie w budynku działa oddział Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, a mianowicie Ośrodek Badań nad Kulturą Późnego Antyku i Wczesnego Średniowiecza.
Zobacz także: Historia budynku dawnego Aresztu Wojskowego przy ul. Drobnera.
Tekst: CWC Foto: Zbiory Fotopolska
