130 lat temu wybudowano go jako filtr powolny oczyszczający wodę z Odry, przed jej trafieniem do sieci miejskiej. Dziesięć lat później, stał się głównym rezerwuarem wody dla Wrocławia. Następnie, zniszczenia spowodowane przez powódź w 1997 roku oraz intensywna eksploatacja sprawiły, że konieczne było jego wyłączenie. Ostatecznie, po przeprowadzeniu gruntownego remontu, w neogotyckim obiekcie powstało Centrum Wiedzy o Wodzie „Hydropolis”.
2021 rok jest dla Wrocławia szczególnie istotny pod względem zaopatrywania miasta w wodę, ponieważ właśnie w bieżącym roku, wrocławskie wodociągi obchodzą 150-lecie swojego istnienia. Wszystko zaczęło się w 1871 roku, kiedy to uruchomiono Zakład „Na Grobli”, który oczyszczał pobraną z Odry wodę, a następnie zaopatrywał w nią sieć miejską. W tym celu wykorzystywano filtry powolne, czyli baseny wypełnione piaskiem i żwirem. Wlewana do nich woda rzeczna oczyszczała się, przesiąkając powoli przez żwirowe złoże. Początkowo w zakładzie wodociągowym „Na Grobli” działały cztery filtry powolne, ale w latach 1890-92 zbudowano jeszcze jeden. Filtr nr V od początku był inny niż pozostałe.
Wyjątkowy, neogotycki budynek przyciągał wzrok swoim wyglądem. Ceglana elewacja, obronne baszty, bramy i wieżyczki strzelnicze sprawiały, że przypominał mury obronne średniowiecznego zamku. Dodatkowo, w przeciwieństwie do wcześniej zbudowanych basenów otwartych, filtr powolny nr V został zaprojektowany jako zbiornik zamknięty. Jego funkcje zmieniały stopniowo się na przestrzeni lat. W 1905 dawny filtr został przekształcony w wielki zbiornik nr 1, mieszczący 12 milionów litrów wody, który stał się głównym rezerwuarem wody dla miasta.
Zbiornik uległ zniszczeniom podczas II wojny światowej, dodatkowo był intensywnie eksploatowany przez okres 50 lat, bez przeprowadzania napraw i czyszczenia. Ostatecznie wyłączyła go… woda, a dokładnie kataklizm, który nawiedził Wrocław latem 1997 roku. 12 lipca 1997 roku w Zakład Produkcji Wody „Na Grobli” uderzyła niespodziewanie wielka fala powodziowa, a budynki i urządzenia zostały zalane. Jednocześnie we Wrocławiu stanęła produkcja wody do picia.
Pięć lat po powodzi, rozpoczęła się kompleksowa modernizacja Zakładu „Na Grobli”, a wysłużony zbiornik nr 1 został wpisany do rejestru zabytków. Dwa lata później doczekał się skromnego remontu, ale już wtedy było wiadomo, że trzeba go będzie wkrótce wyłączyć z eksploatacji. W konsekwencji pełnił swą funkcję do końca 2011 roku. Wtedy też rozpoczęła się dla niego nowa era.
Zapadła decyzja o generalnym remoncie i nadaniu zabytkowemu obiektowi nowego życia. Po czterech latach prac remontowych, w jego wnętrzu powstało Centrum Edukacji Ekologicznej „Hydropolis”. Wejście główne znajduje się w części dobudowanej od południa, a we wnętrzach dawnej pompowni uruchomiono kawiarnię. Murowane z cegły klinkierowej ściany mają grubość dochodzącą do 126 centymetrów. Od zewnątrz budowla jest nakryta warstwami gliny i ziemi. Tylko sterczące wśród traw kominki przypominają o zabytkowym charakterze budynku i jego pierwotnej funkcji.
„Hydropolis” to jedyne takie miejsce w Polsce, gdzie można poznać ogrom niesamowitych faktów o wodzie i ekologii. Odwiedzający mogą m. in. zobaczyć projekcję na panoramicznym ekranie 360 stopni dotyczącą powstania naszej planety i narodzin wody, zajrzeć do repliki batyskafu Trieste, który w 1960 roku dotarł do najgłębszego miejsca na Ziemi albo dzięki multimedialnym katalogom poznać bliżej organizmy głębinowe oraz zobaczyć z bliska najbardziej znane wraki statków i okrętów. Osobne strefy zostały poświęcone życiu tętniącemu w oceanach, znaczeniu wody dla człowieka w sensie fizycznym i metafizycznym, historii inżynierii wodnej, współczesnym systemom zarządzania wodą, a także jej stanom skupienia. Na gości czekają m.in. interaktywny plan miasta oraz działające wynalazki starożytne.
To właśnie tutaj można uzyskać odpowiedź na pytanie: „Dlaczego woda się nie pali?”, a także zobaczyć fascynujące stworzenia z głębin, które nadal pozostają dla człowieka bardzo tajemnicze. Także tutaj można poznać nieoczywiste fakty związane z wodą, takie jak np. informacje o procentowym udziale wody w takich produktach jak czekolada, frytki czy owoce i warzywa. Również tutaj można przekonać się, że tak naprawdę płatki śniegu czy sierść niedźwiedzia polarnego są przeźroczyste, a biały kolor widziany przez nasze oczy to złudzenie optyczne.
Centrum Wiedzy o Wodzie „Hydropolis” to zdecydowanie jedno z najciekawszych miejsc na mapie Wrocławia. Już sam zabytkowy budynek wzbudza zainteresowanie, a znajdujące się w nim multimedialne muzeum, z całą pewnością nie pozwoli się nudzić ani dzieciom, ani dorosłym, którzy nie do końca zdają sobie sprawę, jaki ogrom wiedzy i ciekawostek na temat wody mogą zyskać podczas zwiedzania. Przy planowaniu wolnego czasu, warto więc umieścić „Hydropolis” na swojej liście miejsc do odwiedzenia i dowiedzieć się, dlaczego woda i ekologia są w naszym życiu tak ważne.
Centrum Wiedzy o Wodzie „Hydropolis”
Adres: ul. Na Grobli 17
Godziny otwarcia:
wtorek-piątek: 9:00 – 18:00, ostatnie wejście o 17:00
sobota-niedziela: 10:00 – 20:00, ostatnie wejście o 19:00
Bilety:
ulgowy – 18 zł
normalny – 27 zł
rodzinny (2+2) – 72 zł
Strona internetowa: https://hydropolis.pl/
Foto: mat. Hydropolis
