Historia słynnego, wrocławskiego kościoła rozpoczyna się już w średniowieczu, kiedy to w jego miejscu wybudowano pierwszy ceglany obiekt. Przez ponad 800 lat istnienia świątynię dotknęło wiele katastrof, jednak za każdym razem udawało się odbudować ją na tyle, by nadal mogła służyć mieszkańcom. W ostatnim czasie przeprowadzono remont elewacji i dachu, dzięki któremu budynek został zabezpieczony przed niszczeniem na wiele kolejnych lat.
W 1253 roku książęta wrocławscy – Henryk III i Władysław przekazali świątynię przybyłym z Pragi członkom zakonu Krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą. Po 4 latach, a dokładnie 19 listopada 1257 r. – w dniu św. Elżbiety miała miejsce konsekracja świątyni, którą przeprowadził biskup Tomasz I.
Na początku XIV wieku rozpoczęła się budowa gotyckiego kościoła oraz otaczających go kaplic. Wzniesiono również wieżę, którą zwieńczono hełmem w 1482 r., dzięki czemu osiągnęła wysokość 130 metrów i stała się jedną z najwyższych budowli ówczesnego świata.
W 1525 roku podporządkowano farę elżbietańską wrocławskiej Radzie Miejskiej i wprowadzono obrządek reformacji luterańskiej, który obowiązywał aż do 1946 roku. Przejęcie kościoła przez ewangelików miało być skutkiem gry w kości, którą przegrał podskarbi królewski i radny Wrocławia Heinrich von Rybisch z mistrzem krzyżowców Erhardem Scultetusem. Stawką rozgrywki miał być właśnie kościół św. Elżbiety.
24 lutego 1529 roku miała miejsce pierwsza katastrowa związana z kościołem – w wyniku wichury zawalił się drewniany hełm wieży, a jego szczątki upadły na otaczający kościół cmentarz. Mówiono wtedy, że była to „kara boska”, która spadła na ewangelików. Na szczęście nikt wtedy nie zginął. W latach 1533-34 zwieńczono wieżę znacznie niższym, renesansowym hełmem, istniejącym w tej formie do dziś.
W 1649 roku w kościele zawaliły się środkowe sklepienia naw, ale już w kolejnych latach ustawiono nową ambonę i wystawiono ewangelicki ołtarz główny. W latach 1750-61 Michael mł. Engler i członkowie jego rodziny wykonali imponujące organy, które niestety spłonęły ponad 200 lat później.
Pod koniec XIX wieku, by zwiększyć przepustowość ulic przy kościele, wyburzono większość domków altarystów. Pozostały tylko dwa z nich – Jaś i Małgosia, połączone bramą.
W 1946 roku przejęty przez katolików kościół został ustanowiony świątynią garnizonową, w której pierwszą mszę św. odprawił 2 lipca ks. ppłk Bronisław Nowyk.
Kolejne lata nie były dla Kościoła Garnizonowego zbyt szczęśliwe – w 1962 r. spłonęła latarnia hełmu wieży, a 13 lat później wybuchł ogień w wieży kościoła. Jednak największe zniszczenia przyniósł wielki pożar z 9 czerwca 1976 roku, który zniszczył dach oraz liczne elementy wystroju i wyposażenia świątyni, w tym barokowe organy Englera. Odbudowa instrumentu trwała 46 lat, a koncert inaugurujący ich powrót do świetności miał miejsce 27 stycznia 2022 roku.
W 1980 roku rozpoczęła się odbudowa świątyni. We wnętrzu przywrócono formy zbliżone do gotyckich, a zrekonstruowana wieża osiągnęła wysokość 91 metrów.
21 stycznia 1991 roku papież Jan Paweł II przywrócił Ordynariat Polowy w kościele i mianował biskupem polowym Sławoja Leszka Głódzia. Dwa lata później biskup erygował parafię wojskową p.w. św. Elżbiety. 31 maja 1997 roku, w czasie 46. Międzynarodowego Kongresu Eucharystycznego we Wrocławiu, Ojciec Święty Jan Paweł II dokonał poświęcenia odbudowanego Kościoła św. Elżbiety. Świątynia i taras widokowy zostały wtedy otwarte dla wiernych. Rok później, w porozumieniu z Biskupem Polowym Wojska Polskiego, Ksiądz Kardynał Henryk Gulbinowicz Arcybiskup Metropolita Wrocławski erygował również parafię terytorialną p.w. św. Elżbiety. Od tego czasu przy kościele garnizonowym istnieje parafia wojskowo-cywilna.
31 maja 2003 roku, decyzją Ojca Świętego Jana Pawła II, ustanowiono wrocławski kościół garnizonowy pw. św. Elżbiety, papieską Bazyliką Mniejszą.
W 2018 roku rozpoczął się remont elewacji Kościoła Garnizonowego, a w 2021 ruszyły prace przy wymianie pokrycia dachowego. Rusztowania rozstawione do tej pory przy świątyni już zniknęły, a mieszkańcy ponownie mogą podziwiać jej doskonałość.
Foto: Zbiory Fotopolska / Miejsca we Wrocławiu
